Pencereleri boşalmış, taş duvarları sarmaşıkla örtülmüş bir yapı, Tavas çarşısının tam ortasında sessizce çürüyor. Tavas Taş Han, ilçenin yüz elli yıla yakın ticaret geçmişine tanıklık etmiş taş işçiliğinin en özgün örneklerinden biri sayılıyor; ama bugün bakımsızlık ve ilgisizlik yüzünden ayakta kalma mücadelesi veriyor.
Tavas Taş Han Nerede, Kime Ait?
Yapı, Tavas ilçe merkezinde Orta Mahallesi’nin Hacı Söbüler mevkiinde, tarihi çarşı alanının içinde yer alıyor. Han, bölgede uzun süre etkili olmuş Mestanağa ailesinden aldığı isimle yöre halkı arasında “Mestanağa Hanı” olarak da anılıyor. Antik Tabai’den günümüze uzanan tarım ilçesi Tavas, bölgenin Osmanlı dönemindeki ticaret yollarının önemli duraklarından biriydi; han da bu geçmişin somut izlerinden birini oluşturuyor.
Yapının Tarihi Nedir?
Cephesindeki kitabede yer alan H.1316 (Miladi 1898-1899) tarihine göre yapı 19. yüzyılın son çeyreğinde inşa edildi. İki katlı, kesme taştan yapılan han, cephelerindeki yuvarlak kemerli pencereleriyle döneminin taş işçiliğini yansıtıyor. 1975 yılında çıkan bir yangında yapının iç kısmı büyük ölçüde zarar görmüş, ancak dış duvarları bugüne kadar ayakta kalabilmişti.
Bugünkü Durumu Nasıl?
Yerel basında yer alan güncel görüntülere göre hanın pencere boşlukları tamamen açıkta, duvarları otsu bitki örtüsüyle kaplanmış durumda ve çatı örtüsünün önemli bir bölümü kaybolmuş. Uzun süredir kaderine terk edilen yapının bu haliyle çökme riski taşıdığı bildiriliyor. Haberler, yapının artık müdahale edilmezse geri döndürülemez şekilde zarar görebileceğine dikkat çekiyor.
Restorasyon İçin Ne Bekleniyor?
Şu ana kadar Tavas Taş Han için resmi bir restorasyon takvimi kamuoyuyla paylaşılmadı. Yerel haber kaynakları, ilçenin tarihi dokusunun korunması adına yetkililerden acil bir müdahale beklendiğini aktarıyor. Nitekim Denizli Büyükşehir Belediyesi, hanı satın almak için resmi bir süreç başlattı; Denizli Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı’ndan (YİKOB) kamulaştırma için istenen katkı payı iki kez reddedilse de taraflar arasındaki uzlaşma görüşmeleri sürüyor. Belediye, satın alma tamamlandığında restorasyon giderlerini kendi bütçesinden karşılayarak hanı turizme kazandırmayı planlıyor. Denizli genelinde son dönemde İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen benzer koruma çalışmaları, hanın da benzer bir sürece dahil edilmesi yönündeki beklentiyi güçlendiriyor. Yapının akıbeti, önümüzdeki dönemde ilçedeki diğer tarihi eserlerin korunması açısından da bir gösterge niteliği taşıyacak.
