Honaz ilçesinin Kaklık Mahallesi’nde bugün onlarca fabrika yan yana sıralanır; her biri, yüzyıllar önce şehrin küçük atölyelerinde başlayan bir zanaatin devamı niteliğinde üretim yapıyor. Denizli deri sanayi, kösele ve sahtiyan işleyen ustaların elinden çıkıp organize bir sanayi bölgesine dönüşen nadir üretim kollarından biri olarak dikkat çekiyor.
Selçuklu Fethi ve Ahilik’in Mirası
Bölgedeki dericilik geleneğinin kökleri, Selçukluların 1176’da Honaz Kalesi’ni fethetmesine kadar uzanıyor. Kalenin ele geçirilmesinin ardından bölgeye yerleşen Türkmen topluluklarıyla birlikte deri işleme zanaatı da güç kazandı. Anadolu’daki esnaf teşkilatlanmasının öncüsü sayılan Ahilik örgütünün kurucusu Ahi Evran’ın çalışmaları, Denizli ve çevresinde dericiliğin bir meslek dalı olarak kurumsallaşmasında etkili oldu. Otuz iki ayrı kola ayrılan Ahi teşkilatı içinde dericilik, en örgütlü ve saygın zanaat dallarından biri sayılıyordu.
Osmanlı’da Kösele ve Sahtiyan Ticareti
Osmanlı döneminde Denizli merkezi, Honaz, Acıpayam’a bağlı Yeşilyuva ve Buldan’ın Narlıdere köyü, kösele ve sahtiyan üretiminin yoğunlaştığı yerleşimler arasında yer aldı. 19. yüzyılda Cilhan ve Macar dereleri kıyısındaki tabakhanelerde işlenen deri; çizme, çarık ve eyer takımı yapımında kullanılmak üzere Konya, Antalya, Girit, Rodos, Muğla ve İzmir gibi merkezlere gönderiliyordu. Usta-çırak ilişkisiyle babadan oğula aktarılan bu meslek, kesintisiz biçimde günümüze kadar taşındı.
Kaklık’ta Modern Bir Sanayi Bölgesi Doğuyor
Zanaatin sanayiye dönüşümü 1990’larda hız kazandı. Sanayi Bakanlığı’nın 8-9 Ekim 1994 tarihli kararıyla kurulan Denizli Deri İhtisas ve Karma Organize Sanayi Bölgesi, Honaz ilçesinin yer altındaki traverten oluşumlarıyla tanınan Kaklık Mahallesi‘nde hayata geçirildi. 1997’de arazi seçiminin yapıldığı bölgede, 622.593 metrekarelik alan kamulaştırılarak 2002 yılında harita çalışmaları tamamlandı. Bugün bölge, deri sektörüne özel altyapısıyla 120’den fazla üye firmaya ev sahipliği yapıyor.
Bugün Denizli Deri Sanayi Nerede Duruyor?
Kaklık’taki organize sanayi bölgesi, artık yalnızca kösele değil, süet ve çeşitli deri mamulleri üretiminde de bölgenin başlıca merkezlerinden biri konumunda. Modern makinelerin tabakhanelere geç girmesine rağmen, özellikle süet üretimi zaman içinde gelişerek Denizli’yi bu alanda Türkiye’nin tanınan üretim noktalarından biri hâline getirdi. Zanaat bugün ayakkabı, çizme, deri eşya, saraciye ve çeşitli aksesuar üretimine kadar genişleyen bir ürün yelpazesine sahip. Bölge yönetimi, üye firmalara elektrik işletmesi, su temini, arıtma ve altyapı hizmetleri sunarak üretimin sürekliliğini destekliyor.
Denizli deri sanayi böylece, Selçuklu döneminden miras kalan bir zanaati, çağdaş bir organize sanayi bölgesi çatısı altında yaşatmayı sürdürüyor. Bölgeye dair ayrıntılı bilgiye Denizli Deri İhtisas ve Karma Organize Sanayi Bölgesi’nin resmi internet sitesinden ulaşılabiliyor.
