Ağustos sıcağında üç gün su içmeden bekletilen koyunlar, çobanlarının işaretiyle Büyük Menderes’in sularına atlıyor. Denizli’nin Çal ilçesinde her yıl tekrarlanan Sudan Koyun Geçirme Yarışması, bu yıl 24 Ağustos’ta 853’üncü kez düzenlendi.
Sudan Koyun Geçirme Yarışması Nedir?
Sudan Koyun Geçirme Yarışması, Çal ilçesine bağlı Aşağıseyit Mahallesi’nde her yıl ağustos ayının son haftasında düzenlenen bir çoban bayramı. Etkinlik, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Kültür Envanteri sayfasında da yer alıyor. Yarışmanın amacı basit ama zorlu: çobanlar sürülerini Büyük Menderes Nehri’nin bir kıyısından diğerine geçirmeye çalışıyor. Bu yılki 853’üncü yarışmanın UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’nde yer aldığı, etkinliği izleyen haber kaynaklarında sıkça belirtiliyor.
Yarışma Nerede ve Ne Zaman Düzenleniyor?
Yarışma alanı, Çal ilçesine bağlı Aşağıseyit Mahallesi’nin kıyısından geçen Büyük Menderes Nehri. Etkinlik geleneksel olarak ağustos ayının son haftasında düzenleniyor; bu yılki tarih 24 Ağustos oldu.
Efsanenin Kökeninde Hangi Hikâye Var?
Geleneğin kökeninde, bir çobanın bir beyin kızına duyduğu ama kavuşamadığı bir aşk hikâyesi anlatılıyor. Halk anlatısına göre bey, kızını çobana vermeden önce imkânsız görünen bir sınav koyuyor: koyunları üç gün su içirmeden tuzla besleyip Büyük Menderes’ten karşıya geçirmek. Nesilden nesile aktarılan bu hüzünlü öykü, bugün hâlâ yarışmanın anlatısını oluşturuyor ve yöre halkı tarafından canlı tutuluyor.
Yarışma Nasıl Yapılıyor?
Çobanlar, sürünün önünde suya ilk atlayan “elci” ya da “el koyunu” adını verdikleri lider koyunu aylar öncesinden özenle hazırlıyor. Yarışma gününden önce koyunlara tuz veriliyor, su verilmiyor; ardından sürüler nehir kıyısına toplanıyor. Elci koyunun suya atlamasıyla birlikte tüm sürü peşinden nehri geçmeye çalışıyor, karşı kıyıya en hızlı ulaşan çoban yarışmayı kazanmış sayılıyor.
853’üncü Yarışmada Kim Kazandı?
24 Ağustos’ta yapılan bu yılki yarışmaya 63 çoban katıldı. Yarışmayı “Mor Fişek” adlı koyunuyla Orhan Karakoç birinci tamamlarken, “Deli Yürek” adlı koyunuyla Zekeriya Karakoç ikinci, “Aşkar” adlı koyunuyla Necip Yatıcı üçüncü oldu.
Yarışmadan Çıkan Dayanışma Örneği
Yarışmanın öne çıkan anı, sıralamanın dışında yaşandı. İkinciliğin sahibi Zekeriya Karakoç, kazandığı altın ödülü Duchenne kas hastalığıyla mücadele eden Erkan Yeşiltaş’a bağışladığını açıkladı. Mahalle muhtarı da yarışmaya katılan koyunlardan birini aynı kişiye hediye etti. Yıllardır sürdürülen bir yarış geleneği, bu yıl dayanışmanın da sahnesi oldu.
Çal ilçesi, üzüm bağları ve şarap kültürüyle tanınan kimliğine bu yüzyıllık çoban geleneğini de ekliyor. Sudan Koyun Geçirme Yarışması, hem yöre halkının hayvancılık kültürünü hem de kuşaklar arası dayanışmayı bir kez daha gözler önüne serdi.
