Çardak Beylerli Gölü, bir zamanlar yüz bini aşan su kuşuna ev sahipliği yapan, bugün ise büyük ölçüde kurumuş bir sulak alan. Denizli’nin en doğusundaki ilçelerden biri olan Çardak’ın hem tarımsal kimliğini hem de doğa değerini bu göl özetliyor. Aşağıda ilçenin coğrafyasını, tarihini ve bu gölün geçmişini bir arada derledik.
Çardak İlçesi Nerede, Nasıl Bir Coğrafyaya Sahip?
Çardak, Denizli il sınırının doğu ucunda yer alır. Doğusunda Afyonkarahisar’ın Dazkırı, batısında Bozkurt, kuzeyinde Çal, güneyinde ise Burdur’un Yeşilova ilçesi bulunur. Yaklaşık 423 kilometrekarelik yüzölçümüyle ilçe, Batı Toroslar’daki göller yöresinin kıyısına oturur. Merkez, 850 metreyi aşan bir rakımda ve 1.733 metreye ulaşan Maymun Dağı’nın eteklerinde kurulmuştur. Bu konum Çardak’a hem geniş step ovalarını hem de dağ eteği kaynaklarını bir arada verir.
Körin’den Çardak’a: İlçenin Tarihi
Anlatılara göre yerleşim 1105 yılında, Maymun Dağı eteğine yerleşen bir Türkmen topluluğu tarafından “Körin” adıyla kuruldu. Halkın, hayvanlarını güneşten korumak için evlerinin önüne yaptığı gölgeliklere “çardak” denmesi, zamanla yerleşimin adını da belirledi. Selçuklu döneminde bölge bir uç kalesi işlevi gördü; ilçe merkezindeki, 13. yüzyıla tarihlenen Han-ı Abad (Çardak Hanı) kervansarayı bu dönemin yol güzergâhından kalan en somut iz. Çardak, 1 Nisan 1958’de köy statüsünden çıkarılarak Denizli’ye bağlı bir ilçe hâline getirildi.
Toprakla Geçinen Bir İlçe: Tarım ve Ekonomi
İlçe ekonomisi büyük ölçüde tarıma ve hayvancılığa dayanır; nüfusun önemli bir bölümü toprakla geçinir. Arpa ve buğday gibi tahıllar, ayçiçeği, haşhaş, şeker pancarı ve anason öne çıkan ürünler arasında yer alır. Bağcılığın yanında Söğüt çevresinde gül yetiştiriciliği de gelişmiştir. Hayvancılıkta ise büyükbaş, küçükbaş ve kümes hayvancılığı yaygındır. Buna karşın ilçe nüfusu uzun yıllardır geriliyor: 1960’ta 15 bini aşan nüfus, son sayımlara göre 8.800 dolayına inmiş durumda. İlçeye dair güncel resmî bilgiye Çardak Belediyesinin sitesinden ulaşmak mümkün.
Çardak Beylerli Gölü ve Kuş Varlığının Öyküsü
İlçe topraklarında Acıgöl, Beylerli Gölü ve Gölcük olmak üzere üç göl bulunur; bunlardan Beylerli ile Gölcük bugün büyük ölçüde susuzdur. Çaltı Gölü olarak da anılan Çardak Beylerli Gölü, sığ yapısıyla geçmişte Denizli’nin en önemli sulak alanlarından biriydi. 1981’de yaklaşık 918 hektarlık kesim yaban hayatı geliştirme sahası ilan edilmiş, alan “sürekli ava kapalı” olarak tanımlanmıştı. Kayıtlara göre 1969’daki bir kış ortası su kuşu sayımında bölgede yüz binlerce su kuşu tespit edilmiş; 2009-2010’da sulak alan kısa süreliğine canlandığında yaklaşık 100 flamingo uzun süre burada konaklamıştı. Ne var ki Değirmendere üzerine kurulan Beylerli Barajı, kaynakların kapatılması ve alanı tarıma açma girişimleri gölün büyük ölçüde kurumasına yol açtı; yüksek tuzluluk ise tarımı da başarısız kıldı. Bugün göl yatağı, çoğu zaman Başpınar sularıyla nemlenen ve yazın küçük su birikintilerine inen bir düzlüğe dönüşmüş durumda.
Beylerli çekilirken ilçenin kuş yaşamını bugün büyük ölçüde Acıgöl sürdürüyor. Sodalı ve tuzlu yapısıyla bu göl, flamingo dâhil iki yüzü aşkın kuş türüne ortam sağlıyor; Çardak’ın doğa turizmi umudu da büyük ölçüde buraya bağlı. Acıgöl’ün oluşumu ve önemi için Acıgöl Tuz Gölü yazımıza göz atabilirsiniz.
Çardak’a ve Beylerli Gölü’ne Ulaşım
Çardak, Denizli-Afyon karayolu üzerindeki konumu sayesinde şehir merkezine kara yoluyla bağlıdır. İlçe aynı zamanda Denizli’nin havayolu kapısı olan Çardak Havalimanı’na adını verir; havalimanı il merkezine yaklaşık 65 kilometre uzaklıktadır. Merkezden ilçeye ve oradan göl çevresine ulaşımın ayrıntıları için Çardak Havalimanı’ndan Denizli merkeze ulaşım rehberimizden yararlanabilirsiniz.
